Netcongestie vraagt om slimme systeemaanpak, geen stilstand

De waarschuwing dat er mogelijk vanaf deze zomer geen nieuwe stroomaansluitingen meer kunnen worden afgegeven voor woningen in Midden-Nederland onderstreept de urgentie van het netcongestieprobleem. In Gelderland, Utrecht en Flevoland dreigen woningbouwprojecten vertraging op te lopen doordat het elektriciteitsnet tijdens piekmomenten onvoldoende capaciteit heeft.

Lifeport Regio Arnhem Nijmegen begrijpt de zorgen van gemeenten, ontwikkelaars en bedrijven. Tegelijkertijd is het belangrijk om het probleem precies te duiden: het net is niet structureel “vol”, maar raakt op specifieke momenten overbelast. Vooral in de ochtend en tussen 16.00 en 21.00 uur ontstaat piekbelasting doordat huishoudens gelijktijdig stroom gebruiken voor warmtepompen, elektrische voertuigen en andere toepassingen. De piekbelasting is het knelpunt.

Samen werken aan oplossingen

“Netcongestie is geen gebrek aan elektriciteit, maar een vraagstuk van piekbelasting. In Lifeport Regio Arnhem Nijmegen werken we al aan concrete oplossingen zoals slimme aansturing, lokale opslag en prijsprikkels, zodat we ruimte creëren voor woningbouw en economische groei en de noodzakelijke energie transitie.” aldus Jan van Dellen, directeur The Economic Board Regio Arnhem Nijmegen. Binnen Lifeport Regio Arnhem Nijmegen werken bedrijven, netbeheerders, kennisinstellingen en overheden al geruime tijd samen aan structurele oplossingen. Connectr Energy Innovation speelt hierbij een verbindende rol als innovatieplatform voor elektrificatie en energiesystemen. Het Nationaal Expertisecentrum Netcongestie fungeert als landelijk expertisecentrum voor slimme oplossingen voor bedrijven.

De regio ziet drie oplossingsrichtingen die direct bijdragen aan verlichting van de netdruk.

1. Gedrag en prijsprikkels: ruimte creëren zonder extra kabels

Het elektriciteitsnet heeft buiten piekuren aanzienlijk meer capaciteit dan vaak wordt benut. Door gebruik te verschuiven naar daluren kan direct ruimte ontstaan.

Dat vraagt om:
• tijdsafhankelijke tarieven voor huishoudens en bedrijven;
• financiële prikkels voor flexibel gebruik;
• duidelijke communicatie over piek- en dalmomenten.

Gedragsverandering is de snelste en meest kostenefficiënte manier om capaciteit vrij te maken, zonder grootschalige netverzwaring.

2. Slimme aansturing: flexibiliteit organiseren via technologie

Moderne software maakt het mogelijk om apparaten en installaties automatisch aan te sturen. Warmtepompen, laadpalen en koelsystemen kunnen tijdelijk worden uitgesteld of verschoven naar momenten waarop het net ruimte heeft.

In wijken en op bedrijventerreinen worden deze oplossingen al toegepast via Smart Energy Hubs, waar vraag en aanbod lokaal worden afgestemd. Door real-time aansturing kan het net efficiënter worden benut zonder comfortverlies voor gebruikers.

3. Lokale energieopslag: pieken dempen, ontwikkeling mogelijk maken

Batterijopslag biedt de mogelijkheid om energie tijdelijk op te slaan en op een later moment terug te leveren. Daarmee kunnen pieken worden afgevlakt en kunnen woningbouw- en verduurzamingsprojecten doorgang vinden terwijl netuitbreiding plaatsvindt.

Opslag is geen vervanging van netverzwaring, maar wel een essentieel instrument om de overgangsperiode beheersbaar te maken.

Realisme over leveringszekerheid

De energietransitie ontwikkelt zich sneller dan de uitbreiding van infrastructuur. De groei van elektrische mobiliteit en warmtepompen heeft de vraag sterk verhoogd. Dat vraagt om een systeem dat slimmer en flexibeler wordt ingericht.

Volledige leveringszekerheid op elk moment is in een sterk geëlektrificeerd systeem niet vanzelfsprekend. Door flexibiliteit, opslag en slimme sturing te combineren kan betrouwbaarheid hoog blijven zonder dat economische ontwikkeling stilvalt.

Van piekprobleem naar systeemoplossing

De dreigende aansluitstop laat zien dat de uitdaging niet zit in het ontbreken van elektriciteit, maar in het omgaan met gelijktijdigheid van gebruik. Door gedrag, technologie en opslag te combineren, kan ruimte ontstaan voor woningbouw, verduurzaming en economische groei.

Binnen Lifeport Regio Arnhem Nijmegen worden deze oplossingen in praktijk ontwikkeld en toegepast. De regio laat daarmee zien dat netcongestie geen eindpunt hoeft te zijn, maar een ontwerpopgave die vraagt om samenwerking, innovatie en systeemdenken.